استاد صمدی:مرز بین انسانیت و حیوانیت چیست؟
   
 

رای گیری

سلام .حضور شمارا خیر مقدم میگوییم .كیفیت مطالب را چگونه ارزیابی می كنید؟
 

تقویم فارسی

 
سه شنبه
۱۳۹۶
آبان
۳۰
 

آمار بازدید کنندگان

mod_vvisit_counterامروز1398
mod_vvisit_counterدیروز2433
mod_vvisit_counterاین هفته5916
mod_vvisit_counterهفته گذشته14550
mod_vvisit_counterاین ماه37937
mod_vvisit_counterماه گذشته50631
mod_vvisit_counterکل بازدیدها2766017

در 20 دقیقه گذشته : 28
آی پی شما : 54.156.82.247
,
امروز : 30 آبان 1396

 
 
تصویر
نمایشگاه تجسمی روایی کرب وبلا کاری ازمشکات ولایت
دوشنبه ۱۷ مهر ۱۳۹۶ ساعت ۱۵:۴۰
باسلام کانون علمی مذهبی مشکات ولایت به در خواست موسسه قرآنی ندای ملکوت اقدام به برگزاری نمایشگاهی در برج میلاد نموده . کاری متفاوت ونگاه نوع بهادثه کربلا لذا ازشما جهت باز دید از نمایشگاه دعوت به عمل می آید .  
تصویر
شروع شرح دروس معرفت نفس در کانال معرفت نفس
پنجشنبه ۰۴ شهریور ۱۳۹۵ ساعت ۰۸:۰۸
سلام مشکات ولایت مدت کوتای است که اقدام به ایجاد کانالی تحت عنوان معرفت نفس کرده عزیزانی که در مباحث معرفت نفس تاکنون مطالعه داشته اند ویا نداشته اند . با عضو در کانال این امکان برایشان ایجاد شده که به فضل الهی شرح دروس معرفت نفس  استاد صمدی آملی را از ابتدا شروع کنند. کانال شرح دروس معرفت  را از طزیق کانال مشکات ولایت وارد شوید . ... ادامه مطلب...
تصویر
به کانال تلگرام مشکات ولایت بیوندید .
چهارشنبه ۰۲ دی ۱۳۹۴ ساعت ۰۸:۵۴
کانل تلگرام مشکات ولایت سلامکانال مشکات ولایت  @meshkatehvelayat این کانال صرفا جهت ارايه مباحث اخلاقي عرفاني وفلسفی پیرامون مباحث حضرت علامه حسن زاده آملی و استاد صمدی آملی ایجاد شده. وهر روزشما با پرسش وپاسخ متفاوتی از موضوعات عرفانی اخلاقی و اجتماعی علامه حسن حسن زاده آملی واستاد صمدی  همراه هستیم.مشکات ولایت عقل فطرت.گام به گام با معرفت نفس... ادامه مطلب...
زبان اعداد
چهارشنبه ۰۵ آذر ۱۳۹۳ ساعت ۲۲:۴۲
اگر شخصی شیئی مثلاً یک عدد انگشتر را در یکی از دستانش گرفته و شما قصد یافتن آن را داشته باشید، کافی است که از او بخواهید برای آن دستی که انگشتر در آن قرار دارد عددی زوج و برای دست دیگر عددی فرد را در نظر بگیرد. سپس از او بخواهید که عدد دست راست را در عددی زوج ضرب کرده و آنگاه حاصل آن را با عدد دست چپ جمع نماید. پس اگر عدد بدست آمده فرد باشد،... ادامه مطلب...
 
استاد صمدی:مرز بین انسانیت و حیوانیت چیست؟ PDF چاپ نامه الکترونیک
امتیاز کاربر: / 0
بدخوب 
نوشته شده توسط 1001KALEME.IR   
جمعه ۲۹ شهریور ۱۳۹۲ ساعت ۲۱:۴۶

بسم الله الرحمن الرحیم

اجازه دهید در اینجا به مناسبت ذکر مراتب چهارگانه ی عقل نکاتی را به عرض محضر برسانیم. همچنان که قبلاً اشاره نمودیم بنابر نظر جسمانیة الحدوث، قبل از تحقق بدن کودک در مادر، نفسی هم برای کودک نخواهد بود بلکه نفس کودک همزمان با تکوّن جسم کودک، از جسم متکوّن می شود و همراه با نفس، قوایی چون قوای نباتی و قوای حیوانی و قوای انسانی نیز به منصه ظهور در می آیند و انسان پس از تولد از رحم مادر با این چند تور، به شکار ادراکات گوناگون می رود. نفس را قبل از کسب ادراکات اولی، عقل هیولانی می گویند که در آن مرتبه فقط قابلیت اصطیاد حقایق را در خود داراست (وَ اللَهُ أَخرَجَکُم مِن بُطُونِ أُمَّهَاتِکُم لا تَعلَمُونَ شَیئًا وَ جَعَلَ لَکُمُ السَّمعَ وَ الأبصَارَ وَ الأفئِدَةَ لَعَلَّکُم تَشکُرُونَ.نحل/هفتادونه).

زمانی که انسان بواسطه عقل هیولانی خویش و از طریق تورهای دیگر شکاری خود، ادراکات اولیه را کسب کرد صاحب عقل بالملکه می شود. چه بسیارند افرادی که تا آخر عمر خود در همان مرتبه ادراکات اولیه توقف نموده و هرگز به فهم معارف و حقایق نظری که ما فوق مرتبه ی عقل بالملکه است راه نیافته اند. و چه بسیارند افرادی که شبانه روز کاری جز کسب ادراکات اولیه بواسطه ی دیدن و شنیدن و بوئیدن و چشیدن و لمس کردن ندارند و هرگز به سوی تفکر و فهم حقایق اشیاء نمی روند، و در حد زندگی حیوانی متوقّفند. این دسته از افراد اگر چه از مرتبه ی عقل هیولانی بالاتر آمده و به سر حدّ مرتبه ی عقل بالملکه رسیده اند اما در همین مرتبه قعود کرده و از نیل به مراتب بالاتر عقل وامانده اند. و این نه بدان معنا است که عالم ایشان را متوقف نموده و برای رسیدن به کمالات بالاتر مانع آن ها شده است بلکه این افراد در عین حالی که استعداد و قابلیت رسیدن به تمامی مراتب عقل را بواسطه ی عقل هیولانی خویش دارایند و عالم نیز با تمامی کلمات وجودی بی نهایت خود سفره ارتزاق آن ها قرار گرفته است اما در عین حال ایشان در همان حد ادراک اولیات توقف نموده و از رفتن به مراتب بالاتر سرباز زده اند. همه ی مخلوقات نظام هستی آمادگی آن را دارند که غذای انسان قرار گرفته و موجبات تکامل روحی و معنوی وی را فراهم سازند،منتهی این انسانها هستند که به دلیل عارضه ی بیماری در قوت هضم این غذاهای معنوی از خوردن آن ها امتناع می ورزند که اینگونه افراد برای رفع این عارضه مهلک و خانمان سوز که از هر دردی خطرناک تر است باید به طبیب حاذق و استاد راه مراجعه نمایند و از او استمداد جویند.
به طور کلی هر فعلیتی که حاصل شد در متن آن فعلیت زمینه و استعداد برای رسیدن به کمالات بالاتر نهفته شده است مثلاً کودکی که در کلاس اول ابتدایی درس خوانده است نفسِ علم و کمالاتی که در سال اول کسب نموده به عینه قابلیت او را برای ورود در کلاس های بالاتر تشکیل می دهد و او را برای قدم گرفتن در عرصه های بالاتر آماده می کند و لذا هرگز فعلیتی در انسان تحقق نمی یابد مگر اینکه همین فعلیت، زمینه و استعداد برای مقام بالاتر می شود که جناب پیغمبر اکرم صَلَی اللهُ عَلَیه وَ اله وَسَلَّم فرمود:«فوقَ کلِّ ذی بِرٍّ برٌّ.کافی ج دوم» یعنی بالاتر از هر خیر و نیکی،خوبی و کمال دیگری هست.

انسان بواسطه ی حواس پنجگانه ظاهری خود، ادراکات اولیه را به مدد عقل هیولانی خویش به دست می آورد، که از آن در منطق و فلسفه تعبیر به معقول اوّل می کنند، و بعد از تحصیل ادراکات اولیه و رسیدن به مرتبه ی عقل بالملکه، صورت انسانی مقتضی آن است که از این حد پا فراتر نهاده و در صنع نظام کیانی عالم به تفکر بنشینند و حقایق نظری و شهودی عالم را کسب نماید. و لذا خداوند در آیات قرآن کریم تأکید بسیاری به تفکر آسمانها و زمین دارد (الَّذِینَ یَذکُرُونَ اللهَ قِیَامًا وَ قُعُودًا وَعَلَی جُنُوبِهِم وَیَتَفَکَّروُنَ فِی خَلقِ السَّمَاوَاتِ وَالأرضِ رَبَّنَا مَا خَلَقتَ هَذَا بَاطِلا سَبحَانَکَ فَقِنَا عَذَابِ النّارِ.آل عمران/192)، (أَوَلَم یَتَفَکَّرُوا فِی أَنفُسِهِم مَا خَلَقَ اللَهُ السَّمَاوَاتِ وَالأرضَ وَمَا بَینَهُمَا إِلا بِالحَقِّ وَأَجَلٍ مُسَمَّی وَإِنَّ کَثِیرًا مِنَ النَّاسِ بِلِقَاءِ رَبِّهِم لَکَافِرُونَ.روم/نه)، (کَذَلِکَ یُبَیِّنُ اللهُ لَکُمُ الآیَاتِ لَعَلَّکُم تَتَفَکَّروُنَ.بقره/267).

در قرآن کریم آیاتی از این دست انسان را به ورود در مرتبه ی عقل بالفعل دعوت می کند و او را از توقّف در مرتبه ی عقل بالملکه باز می دارد، اما در عین حال چه بسیارند افرادی که در طی عمر شصت، هفتاد ساله ی خود از آفتاب و ماه و زمین و آسمان، جز همین صورت ظاهری آن ندیده اند و در حد ادراک اولی آن ها باقی مانده اند و از سر حد عقل بالملکه تجاوز نکرده اند و ساعتی را به تفکر در نظام هستی اختصاص نداده اند. مَثَل ایشان مثل گروه سوفسطی است که حتی در ادراکات اولیه نیز دچار مشکل شده اند و نتوانسته اند هستی و وجود واقعی اشیای پیرامون خود را تصدیق نمایند و لذا می گویند شاید آنچه را که ما از اشیای گوناگون می بینیم و می شنویم و لمس می کنیم همه پندار و گمانی بیش نباشد و هیچ واقعیتی از آن ها در خارج موجود نباشد، که البته در شرح دروس معرفت نفس بیان داشتیم که سوفسطی گری یک مکتب خاص نیست بلکه مقطعی از سیر استکمالی بعضی از سالکان علمی است که وقتی شروع به تحصیل حقایق می کنند در مقطعی به این شک و تردید دچار می شوند که مبادا آنچه را که ما واقعی و حقیقی می پنداریم جز پندار و گمانی از حقیقت و واقعیت نباشد.
غرض اینکه افرادی که در مرتبه ی عقل بالملکه توقف کرده اند نه تنها قوای ظاهری و باطنی خود را تور شکار حقایق عالم قرار نداده اند بلکه خود به دام عالم مبتلا گشته و به شکار عالم در می آیند این گروه هرگز در سرنوشت گذشتگان و خلقت زمین و آسمانها و موجودات سایر و دایر در آن ها به تفکر ننشسته اند و هرگز از سازنده ی این همه عوالم وجودی خبر ندارند. هرگز آن نقاش چیره دست عوالم وجود را مشاهده نکرده اند که به چه عظمت و زیبایی به صنع نظام آفرینش پرداخته است. ایشان از ارتباط یکپارچه کلمات وجودی عالم با همدیگر و تأثیر و تأثر آن ها در یکدیگر اطلاعی ندارند.و خلاصه اینکه ایشان هرگز سفری از ظاهر اشیاء به باطن آن ها نکرده اند تا ببینند حقیقت حاکم بر متن وجودی آن ها چگونه موجودی است. لذا وقتی به آیاتی چون (إِذَا زُلزِلَتِ الأرضُ زِلزَالَهَا * وَأَخرَجَتِ الأرضُ أَثقَالَهَا) می رسند جز معنای ظاهری زلزله زمین و آسمان، معنای دیگری را از بطون قیامت انسانی ادراک نمی کنند. به طور کلی همه آنان که در فهم بسیاری از آیات و روایات دچار مشکل شده اند و در تفسیر آن ها با اشکالات مختلف فلسفی روبرو گشته اند، معلوم است که هنوز از مرتبه ی عقل بالملکه بالاتر نرفته و به مقام عقل بالفعل نرسیده اند و گرنه در رتبه ی عقل بالفعل که مسبوق بر فکر و نظر و اندیشه و استدلال و برهان و مطالعه و تحقق و استاد دیدن و زحمت کشیدن است بسیاری از این اشکالات مرتفع گشته و شخص در آن رتبه تا مقدار زیادی در فهم آیات و روایات معطّلی نخواهد داشت.

اکنون سخن در این است که مرز انسانیت وروددر منطقه ی عقل بالفعل است و انزل مرتبه ی انسانیت دارا بودن عقل بالفعل است و تا کسی به این مرتبه نرسد به او اطلاق انسان نمی گردد بلکه همچنان در رتبه ی حیوانی خواهد بود چرا که حیوانات نیز از ادراکات اولیه که مرتبه ی عقل بالملکه است بر خوردارند و لذا به صرف ادراک بدیهیات و اولیات کسی را نمی توان انسان نامید.
قرآن برای آنانی نازل شده است که به مرتبه ی عقل بالفعل رسیده اند و اگر خطاب قرآن در آیات گوناگونش به افرادی متوجه است که در مادون این مرتبت قرار دارند برای این است که ایشان را برای رسیدن به این رتبه تحریک و تهییج نماید.
نکته قابل توجه این که انسان که به مرتبه ی عقل بالفعل رسیده است، عقل بالملکه او نیز بر اساس انسانیت خواهد بود، به تعبیر دیگر عقل بالملکه ی او با ادراک وهمانی و خیالی حیوان تفاوت خواهد داشت چرا که در چنین انسانی عقل، حکومت و سلطنت بر قوای دیگر را بر عهده گرفته است و مادون همیشه محکوم به مافوق است اما ادراک حیوان که سلطان قوایش وهم است، یکپارچه وهمانی وخیالی است و لذا ادراک اولیات و بدیهیات از جانب حیوان با ادراکات اولی و بدیهی انسان که به مرتبه ی عقل بالفعل رسیده است فرق دارد، زیرا همچنان که گفتیم عقل بالملکه چنین انسانی بر خلاف حیوان در تحت حکومت عقل بالفعل او قرار دارد. این است که حضرت آقا بارها فرموده اند: اگر انسان به معنای واقعی انسان بشود و به سر حد عقل بالفعل برسد، تمامی ادراکات او اعم از دیدن و شنیدن و بوئیدن و خوردن و چشیدن و لمس کردن او نیز عقلانی خواهد بود برخلاف حیوان که چون به سر حد عقل بالفعل نمی رسد تمامی ادراکاتش وهمانی است. یعنی تا هنگامی که در رتبه ی عقل بالملکه است دیدن و شنیدن و خوردن و لمس کردن و خوابیدن و راه رفتن و نشستن و دیگر شئونات انسان هیچ تفاوتی با حیوان ندارد اما وقتی به مرتبت عقل بالفعل رسید تمامی شئون وجودی انسان با افعال و حرکات حیوان متفاوت خواهد بود.

حتی به همین دلیل فرموده اند جسمیّت انسان که در تحت سلطنت قوه ی عقل اوست با جسمیت حیوان که در تحت سلطان قوه ی وهم اوست، تفاوت دارد یعنی اگر چه به حسب ظاهر جسمیت در این دو موجود یکی است اما به جهت تفاوت وجود حاکم بر هر یک از این دو جسمیت، این دو جسمیت نیز متفاوت خواهند بود و نمی توانیم بگوییم انسان از حیث جسم داشتن شریک با حیوان است و لذا انسانی که به مرتبه ی عقل بالفعل رسید، با هیچ موجودی از موجودات نظام هستی قابل مقایسه نخواهد بود و حتی در مشترکات نیز از آن ها متغایر خواهد شد. بر این اساس اگر انسانی به مقام عقل بالفعل نرسد، حیوان بالفعل است یعنی استعداد رسیدن به کمال انسانی را دارد اما از این سرمایه ی خود استفاده نکرده و در رتبه ی عقل بالملکه که مرتبه ی حیوانیت است توقف کرده است و لذا تمامی ادراکات او حیوانی خواهند بود. و لذا مرز خوبی ها و بدی ها رسیدن به مرتبه ی عقل بالفعل است یعنی اگر کسی به این مرتبه برسد دیگر فعل زشتی از او صادر نمی شود چرا که تا هنگام صدور زشتی ها اصلاً شخص به مرتبه ی عقل بالفعل نمی رسد و دین برای این آمده است که افراد را به منزل عقل بالفعل برساند و معرفت واقعی هم زمانی حاصل می شود که شخص به مرتبه عقل بالفعل نیل یابد.
می توان این حقیقت را چنین تعبیر کرد که تا محدوده ی عقل بالملکه شاید بتوان به نوعی بین علم ودین جدایی تصور کرد اما در مرتبه ی عقل بالفعل هرگز جدایی و گسیختگی بین علم و دین متصور نیست و این دو هویت به حقیقت با یکدیگر اتحاد وجودی برقرار می کنند و لذا اگر نفس بر اساس اشتداد جوهری خود به مرتبت عقل بالفعل رسید می توان به او اطلاق علم و یا دین کرد و او را عالم و یا دیندار نامید، اما تا قبل از رسیدن به عقل بالفعل، در مرتبه ی عقل بالملکه هرگز نمی توان کسی را عین علم و دین دانست البته اگر کسی به مرتبه عقل بالفعل رسیده است می توان در مرتبه ی عقل بالملکه نیز به او اطلاق علم کرد اگر چه به حسب ظاهر شخص در مرتبه ی عقل بالملکه جز از شنیدن و دیدن و لمس کردن ظاهری برخوردار نیست اما به حسب دارا بودن مقام عقل بالفعل می توان دیدن و شنیدن و لمس کردن او را نیز به نام حاکم بر آن ها خوانده و او را در این مرتبه ی عقلانی دانست.
لازم به ذکر است تفاوت بین علم با ادراک و شعور و آگاهی نیز این است که ادراک و شعور و آگاهی هم شامل عقل بالملکه می شود و هم شامل عقل بالفعل، اما علم فقط در مرتبه ی عقل بالفعل قابل صدق خواهد بود و لذا حیوانات صاحب ادراک و شعور و آگاهی هستند اما صاحب علم هرگز نمی باشند.

منبع: شرح رساله رابطه علم ودین حضرت علامه حسن حسن زاده آملی.

شارح: حضرت استاد داود صمدی آملی.

 

 

 

اضافه‌ كردن نظر

کار برگرامی جهت ارسال نظرات بعد وارد کردن ایمیل خود لطفا پاسخ کد امنیتی را در کادر زیروارد کنید.
مثلا 25+5=30
شما فقط پاسخ را که عدد 30 باشد را وارد کنیدوسپس کلید ارسال را فعال کنید.


کد امنيتي
باز خوانی تصویر امنیتی

 

علامه حسن حسن زاده آملی

 

وبسایت هزارو یک کلمه مرکز نشر آثار حضرت علامه ذالفنون حسن حسن زاده آملی واستادفاضل کامل مکمل صمدی آملی

منوی تصویری

قبساتی از مشکات

 
 

تمامی حقوق این وب سایت متعلق به مشکات ولایت می باشد.

طراحی و پیاده سازی: ملی سرور